W czasie wyjazdów i wypraw 4x4 możemy się spotkać z najrozmaitszymi przypadkami zachorowań i nieszczęśliwych wypadków. Pierwsza pomoc udzielona poszkodowanemu jest doraźną i przez to obejmuje swoim zakresem tylko najważniejsze działania dla zachowania zdrowia lub życia ofiary wypadku.

Mimo rozmaitych form wypadków nagłych, istnieje jednak ustalony tok postępowania dający się dopasować całościowo lub tylko we fragmencie do większości sytuacji. Schemat ten przewiduje stosowanie tylko niezbędnych, aktualnie potrzebnych zabiegów o charakterze pomocy przedlekarskiej. Znaczy to, że zabiegi takie może wykonać praktycznie każda osoba posiadająca odrobinę wiedzy na ten temat. Kolejność działań jest zawsze wyznaczona według logicznego układu, a zakres stosowanych zabiegów nie powinien przekraczać potrzeby określonego wypadku.

1. Podstawowym działaniem jest zawsze natychmiastowa eliminacja działania czynnika szkodliwego. Oznacza to również, że poszkodowanego należy wynieść z terenu zagrożonego; np. przy udarze słonecznym -- wynieść chorego do cienia, umieścić w przewiewnym miejscu -- czynnikiem szkodliwym są tu promienie słoneczne.

Nie wolno jednak usuwać przedmiotów tkwiących głęboko w ranie, gdyż można spowodować krwotok, lub niewprawnym ruchem pogłębić stan zagrożenia.

2. Należy ocenić, czy nie jest niezbędne przeprowadzenie reanimacji. Jeżeli brak jest oddechu i ewentualnie także akcji serca, to przede wszystkim należy dążyć do ich przywrócenia.
3. Zatamować ewentualne krwotoki.
4. Opatrzyć inne rany, unieruchomić złamania.

Należy pamiętać, że w czasie pierwszej pomocy rozbiera się ratowanego tylko na tyle, na ile to jest konieczne dla założenia pierwszego opatrunku. Niepotrzebne rozbieranie wywołuje oziębienie organizmu i może pogłębić wstrząs pourazowy. W razie konieczności należy rozciąć odpowiednie części odzieży lub wyciąć w nich otwory umożliwiające dostęp do rany. W przypadku zamkniętych obrażeń kości i stawów zakłada się pierwszy opatrunek bez rozbierania.

5. Podjąć postępowanie przeciwwstrząsowe (patrz niżej -- ,,Wstrząs pourazowy").
6. W razie konieczności wezwać pogotowie ratunkowe, najbliższego lekarza, przetransportować chorego do najbliższego punktu służby zdrowia (przedtem należy stwierdzić, czy transport ten nie wpłynie na pogorszenie stanu zdrowia ofiary wypadku).

Ogólnie obowiązującą zasadą jest postępowanie aseptyczne, to znaczy:

• mycie rąk przed przystąpieniem do opatrywania rany,
• stosowanie przy opatrywaniu tylko czystych materiałów opatrunkowych,
• w miarę możności stosowanie rękawiczek lateksowych przy opatrywaniu krwawień,
• nie wolno używać przyborów z apteczki do innych celów niż medyczne,
• nie wolno przechowywać w apteczce niczego, co nie stanowi jej wyposażenia (np. dokumentów, pieniędzy).

 

Schemat postepowania

1. Zachowaj spokój
2. Udzielić pomocy
3. Wezwać pogotowie
4. Zabezpieczyć teren
5. Zostać z rannym

Poniżej opisujemy wybrane zabiegi o charakterze pomocy przedlekarskiej

Reanimacja - wykonujemy gdy poszkodowany nie oddycha i brak tętna

 Postępowanie: ułożyć poszkodowanego na twardym podłożu, na plecach, udrożnić drogi oddechowe

Jeżeli pomocy udziela jeden ratownik: Trzymając głowę stałe w odchyleniu do tylu wdmuchuj spokojnie powietrze ( ok. 1-1,5 s) do momentu wyraźnego uniesienia sie klatki piersiowej. Odczekaj na wydech ( ok 1s), patrzeć czy klatka piersiowa opadła. Wykonaj drugie wdmuchniecie. Ustaw się na wysokości klatki piersiowej. Z powierzchnią klatki piersiowej styka się tylko nasada jednej ręki. palce nie mogą dotykać klatki. Uciski wykonuj prostopadle w dół. Nie odrywaj rąk od powierzchni mostka między uciskami. Tempo 15 uciśnięć na 10 sekund. Co 1-2 minuty sprawdzaj czy nie powróciło samoistne tętno i oddech. Jeżeli nie kontynuuj reanimację.

 - częstą przyczyną braku oddechu jest zapadnięcie się nasady języka u nieprzytomnego leżącego na wznak.

Sztuczne oddychanie- wykonujemy, gdy poszkodowany nie oddycha, ale tętno jest wyczuwalne

Postępowanie: ułożyć poszkodowanego na twardym podłożu, na plecach. Rozpocznij od dwóch spokojnych wdmuchnięć powietrza. Trzymając głowę stale w odchyleniu do tyłu, wdmuchnij spokojnie powietrze (ok. 1 - 1,5 s)do momentu wyraźnego uniesienia się klatki piersiowej. Odczekaj na wydech (ok. 1s), patrz czy klatka piersiowa opadła, wykonaj drugie wdmuchnięcie. co 1-2 minuty sprawdzaj czy nie powrócił samoistny oddech i czy nie zanikło tętno.

Utrata przytomności- "pozycja bezpieczna"

Objawy: Brak reakcji na bodźce zewnętrzne, wyczuwalne tętno oraz oddech.

Nie wolno: Zostawić ratowanego samego, podawać niczego do ust, podkładać niczego pod głowę. Pozostać w pozycji na wznak.

Należy: Udrożnić drogi oddechowe poprzez odchylenie do tyłu głowy poszkodowanego z równoczesnym odciągnięciem brody do góry zapewniając prawidłowe oddychanie i zapobiegając zachłyśnięciu.

Dla bezpieczeństwa przed i po odchyleniu głowy zaglądnąć do jamy ustnej poszkodowanego, aby usunąć ewentualne ciała obce. Jeżeli ratowany jest nieprzytomny, ale ma wyczuwalne tętno i oddech należy ułożyć go w pozycji bezpiecznej.

Złamania

Objawy: Ból, obrzęk, krwawienie. Zmiana zabarwienia skóry. Zniekształcenie kończyny. Trudność w poruszaniu. Widoczne w ranie odłamy kostne

Nie wolno: Ruszać rannego bez wyraźnej potrzeby. Przemieszczać rannego bez unieruchomienia złamanej kończyny. Poruszać złamana częścią ciała. Samodzielnie nastawiać złamaną część ciała.

Należy: Zdjąć ze złamanej części ciała biżuterię oraz - jeżeli to konieczne zdjąć lub rozciąć ubranie. Ustabilizować uszkodzoną kończynę przez obłożenie podręcznymi przedmiotami, aby nie wisiała w powietrzu i nie mogła się przesuwać. Unieruchomić dwa sąsiednie stawy wykorzystując do tego np. deseczki, kije lub sztywne, grube gazety.

Przedramię należy unieruchomić przez podtrzymanie drugą zdrową kończyna lub podwieszenie na części koszuli, kurtki, chusty trójkątnej. Nogę można unieruchomić mocując do zdrowej, za pomocą chust, podłużnych pasów materiałów, wypełniając przestrzeń między nogami.

Krwotoki zewnętrzne

Co to jest krwotok? Krwotok jest to wylanie się krwi z naczynia krwionośnego lub serca wskutek urazowego lub chorobowego uszkodzenia ich ściany.

Objawy: Krwawienie w wyniku przerwania ciągłości skóry.

Nie wolno: czyścić rozległych ran, usuwać z nich ciał obcych, używać wąskich opasek uciskowych, zakładać opatrunku zbyt mocno,

ruszać rannego - jeżeli zakłada się uraz kręgosłupa lub złamanie kończyn.

Należy: Ucisnąć krwawiące miejsca za pomocą opatrunku. Jeżeli opatrunek przecieka, należy dołożyć następny i mocniej docisnąć bandaż. Poszkodowany powinien leżeć. Zraniona kończyna, jeżeli nie jest złamana, powinna być uniesiona.

Oparzenia termiczne

Objawy: Ból, poparzenia skóry, utrata przytomności, silne zaróżowienie skóry.

Nie wolno: Zdejmować ubrania w którym doszło do poparzenia.

Należy: oparzenia termiczne schładzać woda, najlepiej bieżącą. Jeżeli schładzanie wodą jest niemożliwe, donoś wodę w mniejszych naczyniach lub stosuj zimne kompresy. Oparzone kompresy ochładzaj co najmniej przez 15 min. Oparzenie okryj jałowym luźnym opatrunkiem.

Materiały na podstawie BIP Nowe Skalmierzyce

01.06.2006